Vishing (ang. voice phishing, od voice – głos) to oszustwo telefoniczne, w którym przestępca podszywa się pod pracownika infolinii banku, instytucji państwowej lub organów ścigania, aby wyłudzić dane i nakłonić rozmówcę do wykonania określonych czynności. Najczęściej korzysta przy tym ze spoofingu, czyli podszycia się pod dowolny numer telefonu. W firmach celem vishingu bywają też dział IT i helpdesk, bo tam jedna rozmowa może zakończyć się resetem hasła lub uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA).

Jak działa vishing?

Vishing łączy fałszywą tożsamość dzwoniącego z presją, która skłania ofiarę do pośpiechu.

Przykład z opisu KNF: oszust dzwoni jako pracownik banku, wysyła SMS, aby potwierdzić swoją tożsamość, informuje o próbie przelewu lub pożyczce na dane rozmówcy, a potem przełącza go do rzekomego działu bezpieczeństwa. Potem pada prośba o instalację programu do zdalnego zarządzania pulpitem, przelew na „rachunek techniczny” albo wypłatę pieniędzy w bankomacie i wpłatę we wpłatomacie.

Jakie są typowe cele oszustów?

Oszuści chcą przejąć pieniądze, dane uwierzytelniające albo dostęp do systemów ofiary.

  • Dane i kody: według KNF celem rozmowy jest wyłudzenie danych, a oszust może sugerować podanie kodu BLIK.
  • Program do zdalnego dostępu: ofiara jest proszona o instalację programu do zdalnego zarządzania pulpitem. KNF zaznacza, że wtedy wszystkie wpisywane dane uwierzytelniające są widoczne dla oszusta, który może zaciągnąć kredyt w imieniu ofiary.
  • Przelew na „bezpieczne konto”: oszust poleca przelew na „rachunek techniczny” (KNF) lub „specjalne bezpieczne konto” (CERT Polska).
  • Reset hasła i MFA w firmie: agencja CISA w opisie grupy Scattered Spider z 2023 r. wskazała, że przestępcy podawali się za pracowników IT lub helpdesku, by wyłudzić kody jednorazowe (OTP), a przez telefon przekonywali helpdesk do resetu haseł i tokenów MFA.
Etapy ataku vishingowego od telefonu z fałszywego numeru do resetu hasła w helpdesku i punkt obrony na każdym etapie
Etapy ataku vishingowego i punkt obrony na każdym z nich. Opracowanie własne na podstawie materiałów KNF, CERT Polska i CISA.

Jak się chronić przed vishingiem?

Podstawą ochrony jest samodzielna weryfikacja każdej prośby z przychodzącego połączenia innym kanałem.

  1. Rozłącz się i oddzwoń: zadzwoń samodzielnie na oficjalny numer banku lub instytucji, bo wyświetlany numer i nazwa dzwoniącego mogą być sfałszowane (CERT Polska).
  2. Nie oddawaj kontroli nad komputerem: nie instaluj programów na prośbę rozmówcy. CERT Polska: „W żadnym wypadku nie pozwalaj osobie dzwoniącej na tymczasowe przejęcie kontroli nad twoim komputerem.”
  3. Nie podawaj haseł ani kodów: hasła, kody BLIK, kody z SMS i kody MFA nie mogą trafić do nikogo poza właścicielem, niezależnie od tego, kto dzwoni.
  4. Wprowadź weryfikację tożsamości w helpdesku: przed resetem hasła lub MFA helpdesk powinien potwierdzić tożsamość zgłaszającego drugim kanałem, na przykład oddzwaniając na numer z firmowego katalogu, a nie podany w rozmowie.
  5. Zgłaszaj próby oszustwa: podejrzane SMS-y przesyłaj na numer 8080 (Ministerstwo Cyfryzacji). Rozmowę zgłoś samodzielnie bankowi, a w firmie działowi bezpieczeństwa.

Jak sprawdzić odporność firmy na vishing?

Odporność firmy na vishing sprawdza się w kontrolowanym teście socjotechnicznym, czyli serii symulowanych rozmów telefonicznych prowadzonych za pisemną zgodą zarządu, z uzgodnionym zakresem, scenariuszami i listą numerów.

Scenariusz testu Co sprawdza Co mierzy raport
Fałszywy dział IT dzwoni do pracownika Czy pracownik poda kod MFA (np. OTP) albo zainstaluje narzędzie zdalnego dostępu (technika MITRE ATT&CK T1566.004). Odsetek rozmów zakończonych ujawnieniem kodu lub instalacją narzędzia; czy i kiedy rozmowę zgłoszono.
Fałszywy pracownik dzwoni do helpdesku Czy helpdesk resetuje hasło lub MFA bez weryfikacji tożsamości, jak w atakach opisanych przez CISA. Które kroki procedury weryfikacji pominięto i czy próba trafiła do działu bezpieczeństwa.
Fałszywy przełożony lub kontrahent zleca pilną operację Czy procedura akceptacji przelewu lub zmiany danych kontrahenta działa niezależnie od presji czasu. Odsetek rozmów zakończonych wykonaniem polecenia, czas zgłoszenia i miejsca, w których procedura zawiodła.

Scenariusze planuje się tak, aby test nie naruszał prawa, w tym zakazu podszywania się pod cudzy numer. Wyniki testu raportuje się na poziomie procesów i działów, a nie nazwisk. Test kończy się szkoleniem i poprawą procedur, które zawiodły. Rozmowy telefoniczne bywają częścią szerszych testów socjotechnicznych obejmujących kampanie phishingowe i telefoniczne.

Jak Pentestica może pomóc

Pentestica ma ponad 10 lat doświadczenia i setki zrealizowanych projektów. Scenariusze vishingowe realizujemy w ramach symulacji ataku z elementami socjotechniki. Zakres prac można wstępnie określić w konfiguratorze zakresu.

Źródła

Cyberbezpieczeństwo dla firm - Pentestica

Redakcja Pentestica to zespół pentesterów i konsultantów bezpieczeństwa, którzy na co dzień wykonują testy penetracyjne, testy TLPT wymagane przez DORA, red teaming i audyty bezpieczeństwa IT, a także prowadzą wdrożenia zgodności z NIS2, DORA i MiCA. Teksty na tym blogu piszemy z tej praktyki, a nie z opracowań. Każde twierdzenie o przepisie, terminie albo karze opieramy na źródle pierwotnym: dzienniku ustaw, tekście dyrektywy, komunikacie organu nadzoru. Jeśli czegoś nie da się potwierdzić, piszemy o tym wprost, zamiast powtarzać liczbę krążącą po branżowych portalach.

Bezpłatna wycena Napisz